Saxen

Seax of sax: gebruik door Germanen en Vikingen

De seax, ook wel sax genoemd, behoort tot de meest karakteristieke messen uit de vroege middeleeuwen en werd gedragen door verschillende Germaanse en later ook Viking-volkeren. Dit eensnijdende mes was niet alleen een praktisch hulpmiddel, maar ook een volwaardig wapen dat een vaste plaats had in de krijgerscultuur van Noord-Europa. De seax werd meestal horizontaal aan de riem gedragen, waardoor hij snel te trekken was tijdens een gevecht of bij dagelijkse werkzaamheden.

Vorm van de sax

Hoewel de vorm sterk kon variëren per regio en tijdsperiode, is een seax te herkennen aan het lange lemmet met één snijkant, een stevige angel en een handgreep van hout, hoorn of been. In veel vondsten is te zien dat de messen eenvoudig vormgegeven waren, maar in sommige grafvelden zijn rijk versierde exemplaren aangetroffen, wat erop wijst dat de seax ook diende als statussymbool.

Vanaf de 5e eeuw werden verschillende typen seaxes populair. Niet alleen brede, krachtige messen voor gevechtsgebruik, maar later ook smallere, langere uitvoeringen die geschikter waren voor snelle steken en precieze sneden. In Angelsaksisch Engeland ontwikkelde zich zelfs een herkenbaar subtype: de broken-back seax, met een scherpe hoek in de rug van het lemmet. Sommige hiervan zijn voorzien van inscripties of patronen die vakmanschap en cultureel belang onderstrepen.

De seax bij de Vikingen

In Scandinavië bleef de seax eveneens lange tijd in gebruik. Vikings geven het mes een eigen plaats binnen hun wapenarsenaal, waar het naast zwaarden, bijlen en speren functioneerde. Het werd zowel in het dagelijks leven als in oorlogssituaties gebruikt. De aanwezigheid van seaxes in belangrijke graven toont aan dat dit mes een waardevol onderdeel van de uitrusting was, soms zelfs met spirituele betekenis.

Voor reenactors, verzamelaars en iedereen die een authentiek historisch mes zoekt, blijft de seax een fascinerend en veelzijdig wapen uit het Europese verleden.